अन्तवार्ता

हामी थप संक्रमितको उपचार गर्न सक्ने अवस्थामा छैनौं

मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. प्रकाशबहादुर थापासँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंशः डा.

हामी थप संक्रमितको उपचार गर्न सक्ने अवस्थामा छैनौं

मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. प्रकाशबहादुर थापासँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंशः

डा. प्रकाशबहादुर थापा

नेपालको कोरोनाभाइरस (कोभिड–१९) को संक्रमण पुनः बढ्न थाल्दा नथाल्दै बाँकेको अवस्था कसरी भयावह बन्यो ?

पोहोर पनि यही समयमा संक्रमण देखिन थालेको थियो । संक्रमण दर बढ्दै एउटा विन्दुमा पुगेपछि घट्न थालेको थियो । अहिले उही समयमा संक्रमण देखियो र बढ्न थाल्यो । तर यो पटक पहिलेको भन्दा फैलिने दर बढी देखियो ।

बाँकेमा गरिएको परीक्षणमा हरेक दिनजसो ४/५ सय नयाँ संक्रमित थपिएका छन्, जसमध्ये धेरैजसो बाँके र केही छिमेकी जिल्ला बर्दियाका छन् । हरेक उमेर समूहका मानिस संक्रमित भएका छन् । जटिलता पनि पहिलेको भन्दा धेरै देखिएको छ । संक्रमण दर बढ्दै जाने र जटिल संक्रमित पनि थपिंदै गइराखेको अवस्थामा अस्पतालले थप बिरामी राखेर उपचार गर्न सक्ने अवस्था छैन ।

संक्रमणको स्रोत के रहेछ ?

जति बिरामी छन्, उहाँहरुमध्ये अधिकांश समुदायकै हुनुहुन्छ । हुन त छिमेकी मुलुक भारतसँग खुला सीमा नाका छ । तर भारतबाट संक्रमित भएकाहरु धेरै हुनुहुन्न । बोर्डरमा एन्टिजेन परीक्षण गर्दा पोजेटिभ देखिएर फाट्टफुट्ट आएका थिए, उनीहरुलाई १० दिनपछि सम्बन्धित जिल्लामा पठाएका छौं ।

तर धेरैजसो ट्राभल हिस्ट्री नभएका र समुदायबाट संक्रमित भएर अस्पताल आएको देखिन्छ । र, उहाँहरुलाई कसरी संक्रमण भयो भन्ने केही खुलेको छैन ।

बाँके जिल्लाले जुन स्थिति भोगिरहेको छ, यति छिट्टै यो अवस्था आउला भन्ने कल्पना थियो ?

हामी कोरोना महमारीबाट गुज्रिदै आएको डेढ वर्ष भइसक्यो । एउटा चरण पार गरेर उन्मुक्ति पाइन्छ कि भन्ने थियो । तर अहिले दोस्रो लहर अझै ठूलो रुपमा देखा परेको छ ।

दुई/तीन साताअघिको संक्रमण दरले महामारी फेरि बढ्ने र अप्ठ्यारो दिन तथा भयावह स्थिति भोग्नुपर्ने हो कि भन्ने संकेत दिइसकेको थियो । छिमेकी देश भारतको तथ्यांकले पनि संयमित भएर पूर्वतयारी थाल्न संकेत दिइसकेको थियो । त्यहीअनुरुप हामीले तयारी थालेका थियौं ।

तर अहिले पनि गम्भीर अवस्थाका बिरामीहरुले समेत अस्पतालमा बेड नपाएको देखियो नि ?

भेरी अस्पताल १२० वर्ष पुरानो अस्पताल हो । यस अस्पतालले तीनवटै प्रदेश लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिमको रिफरल अस्पतालको रुपमा काम गर्दै आइरहेको छ । तीनवटा प्रदेशको संघीय सरकारी अस्पतालको रुपमा विशिष्टीकृत सेवा पनि दिइरहेको छ । त्यसैले यहाँ तीनवटै प्रदेशका बिरामी आउँछन् ।

पूर्वतयारीको क्रममा गत वर्ष नै हामीले कोरोना संक्रमितको उपचारका लागि १४२ बेड छुट्याएका थियौं । हरेक बेडमा सेन्ट्रल लाइनबाटै अक्सिजन आउने व्यवस्था मिलाएका थियौं ।

लुम्बिनी प्रदेशबाट कोरोना विशेष अस्पतालका लागि ११३ जना कर्मचारी दरबन्दी पनि स्वीकृत भएको थियो । कन्सल्टेन्ट र मेडिकल अफिसर नपाए पनि अरु जनशक्ति लिएर तयारी अवस्थामा राखेका थियौं । त्यही कारण शुरुका दिनमा उपचार गर्न सहज भयो ।

तर अहिले छोटो समयमा संक्रमण द्रुत गतिले बढिरहेको छ । पोहोर साल संक्रमण दर न्यून थियो । संक्रमित संख्याको यति ठूलो संख्यामा पुग्न ६/७ महिना लागेको थियो ।

तर पछिल्लो समय हप्ता–दश दिनमै संक्रमण फैलिएर संक्रमित संख्या ह्वात्तै बढेको छ र जटिल समस्या भएका बिरामी पनि धेरै आएका छन् । अरु जिल्लाबाट पनि उपचारका लागि आउने भएकाले पनि जटिल अवस्थाका बिरामीको धेरै भएको छ । कतिपय बिरामी समयमा आइपग्छन्, उपचार पाउँछन् । त कतिपय समयमा आइपुग्दैनन्, जसलाई आईसीयू वा भेन्टिलेटरमा राख्नुपर्ने हुन्छ । समयमा उपचार नपाएकै कारण ज्यान गुमाउनेहरु पनि छन् ।एक पटक राउण्ड लगाउन समेत ४/५ घण्टा लाग्छ । बिरामी सन्तुष्ट हुने गरी गुणस्तरीय उपचार दिन नसके पनि सीमित स्रोत, साधन र जनशक्तिबाट धेरै जनालाई सेवा दिइरहेका छौं ।

यद्यपि हामीले अस्पतालको पूर्वाधार र जनशक्तिले भ्याएसम्म सक्दो उपचार गरेका छौं । आजको दिनमा अस्पतालमा २०३ जना बिरामी उपचाररत हुनुहुन्छ । जबकि हामीले छुट्याएको बेड संख्या १४२ हो, जसमा अक्सिजन पाइपलाइन छ ।

बिरामीको संख्या धेरै भएपछि अक्सिजन पाइप लाइन भएका बेडहरुमा जटिल प्रकारका लक्षण देखिएकाहरुलाई राखेका छौं । अरुलाई हल र खाली कोठामा बेड मिलाएका छौं ।

अस्पतालमा अहिले उपचाररत बिरामीको उपचारका लागि जनशक्ति पर्याप्त छ त ?

हामीसँग जनशक्तिको सीमितता छ । सामान्य अवस्थामा १५० बेड सञ्चालन गर्न पनि हामीसँग जनशक्तिको कमी थियो । कोरोना विशेष अस्पताल बनाएर ६० बेड चलाउन थालेपछि केही जनशक्ति प्राप्त भएको थियो । त्यही जनशक्तिले अहिले २०३ जना कोरोना संक्रमितको उपचार गरिराखेका छौं ।

पर्याप्त जनशक्ति नभएका कारण स्वास्थ्यकर्मीले समयमा खान र सुत्न समेत पाएकाे अवस्था छैन । एक पटक राउण्ड लगाउन समेत ४/५ घण्टा लाग्छ । बिरामी सन्तुष्ट हुने गरी गुणस्तरीय उपचार दिन नसके पनि सीमित स्रोत, साधन र जनशक्तिबाट धेरै जनालाई सेवा दिइरहेका छौं ।

संक्रमण गएर गम्भीर अवस्थामा पुगेका बिरामीहरुले पनि बेड नपाएर फर्किनुपर्ने अवस्था रहेछ । यसलाई सम्बोधन गर्न केन्द्र र प्रदेश सरकारलाई केही भन्नुभएको छैन ?

जनशक्तिको पाटोमा स्थानीय सरकार, प्रदेश र संघीय सरकारसँग समन्वय गरेका छौं ।

संघीय सरकारको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयसँग थप जनशक्ति माग गरेका छौं । भर्ना गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउनुस् भन्नुभएको छ, त्यो काम तरुन्तै शुरु गर्छौं । विगतमा प्रदेश सरकारबाट स्वीकृत भएको दरबन्दीमा पनि पूरै पदपूर्ति भएको थिएन । अहिले बाँकी जनशक्ति भर्ना प्रक्रिया थालेका छौं ।

नेपालगञ्ज उपहानगरपालिकाले ३० जना स्टाफ नर्स, २० जना हेल्थ असिस्टेन्ट र दुई जना नर्सिङ अफिसर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएअनुसार भर्ना प्रक्रिया पनि अघि बढाएको छ । यो जनशक्ति पायौं भने हामीले उपचार दिन सक्ने २१० जनासम्म बिरामीलाई सहज तरिकाले सेवा दिन सक्छौं ।

तत्कालको अवस्थामा के–के भयो भने महामारीसँग लड्न सजिलो हुन्छ ?

अस्पतालको पूर्वाधार, स्रोत, जनशक्तिको सीमितता छ । हाल २०३ जनाकाे उपचार गरिरहेका छौं । यो कसरी गरेका छौं, हामी आफैंलाई नै थाहा छैन ।

२०३ जना बिरामीको उपचार गर्न कम्तीमा १०० जना नर्सिङ स्टाफ आवश्यक छ । ३० मेडिकल अफिसर चाहिन्छ । हामीसँग अहिले एक जना मात्र एनेस्थेसिस्ट हुनुहुन्छ, कम्तीमा १० जना पुर्‍याउनुपर्छ । १५/२० जना फिजिसियन चाहिन्छ । हामीसँग सरसफाइकर्मी पनि कम हुनुहुन्छ । ठूलो संख्यामा बिरामी उपचार गर्दा त्यहाँबाट निस्किने फोहोर व्यवस्थापन पनि चुनौती हुन्छ । त्यसैले सबैभन्दा महत्वपूर्ण पाटो जनशक्ति अभाव खड्किरहेको छ ।

अक्सिजनको पनि समस्या देखिएको छ । जति धेरै बिरामी राख्यो, त्यति अक्सिजन खपत बढ्दैछ । हामीसँग भएका अक्सिजन सप्लाइ थेग्न नसक्ने अवस्थामा छ । यो धेरै खर्चिलो पनि छ । प्रतिदिन साढे २ देखि ३ लाख रुपैयाँ अक्सिजनमा खर्च भएको छ । अक्सिजन सरल तरिकाले आपूर्ति गर्न वैकल्पिक उपाय पनि खोज्नुपर्नेछ ।

अस्पतालको फिभर क्लिनिकमा पनि लामो लाइन छ । पीसीआर जाँच गराउनेहरुको लाइन पनि छ । एकै स्थलबाट विभिन्न सेवा ठूलो संख्यामा दिंदा त्यही भीडबाट संक्रमण फैलिने खतरा छ । अहिले जुन ठाउँमा ठूलो संख्यामा संक्रमितको उपचार गरिरहेका छौं, त्यहीँ पीसीआर परीक्षण गर्न धेरै मान्छे आउँदा अप्ठ्यारो भइरहेको छ । त्यसैले हरेक स्थानीय तहका स्वास्थ्य संस्थाहरुले लक्षण देखिएकाहरुको स्वाब संकलन गरेर ल्याबमा पठाइदिए हुन्थ्यो ।

महामारी जटिल अवस्थामा पुगेका बेला सर्वसाधारणलाई के अपील गर्न चाहनुहुन्छ ?

हामीले नसोचेको अवस्था दोस्रो पटक आएको छ । स्वास्थ्य सुरक्षाको मापदण्ड के हो ? कोरोनाबाट बच्न र बचाउन के गर्नुपर्छ ? हामी सबैलाई थाहा छ, तर हामीले व्यवहारमा उतारेका छैनौं । अहिले पनि लकडाउन नभएको क्षेत्रमा मास्क नलगाउने, भीडभाड गर्ने गरेको देखिन्छ । यसलाई तत्काल बदलौं । तस्बिर र अन्तवार्ता अनलाइनबाट साभार

सम्बन्धित समाचार